Kullanıcı Deneyimi Analizi

Kullanıcı Deneyimi (UX – User Experience), herhangi bir ürün ya da hizmetin kullanıcı ile etkileşimi esnasındaki kullanılabilirlik, ulaşılabilirlik ve memnuniyetini belirleyen faktörlere odaklanan bir süreçtir. Bu ürün ya da hizmet bir web sitesi, web uygulaması, masaüstü yazılımı ya da modern bağlamda insan – bilgisayar etkileşimi (HCI : Human Computer Interaction) içeren herhangi bir sistem olabilir. UX geleneksel insan-bilgisayar etkileşimi tasarımını da içermesinin yanı sıra bir ürün ya da hizmetin kullanıcının algısı üzerine etkisini tüm açılardan ele alması bakımından çok daha kapsayıcıdır.
Endüstriyel teknolojiler ve metodolojiler geliştikçe, web siteleri ve web uygulamaları da giderek daha karmaşık hale gelmektedir. Fakat üretim süreçleri ne kadar değişirse değişsin bir ürün ya da hizmetin başarısı aslında kullanıcıların onu nasıl algıladığına bağlıdır. Kullanıcı deneyimi testlerinde kullanılan en önemli yöntem göz izleme kullanılarak elde edilen göz hareketleri analizleridir.
Göz izleme en genel tabiriyle göz faaliyetlerini ölçümleme işlemidir. Göz nereye bakıyor, neleri görmezden geliyor, ne zaman kırpılıyor gibi soruların yanıtını sağlar. Konsept basit ve anlaşılır olmasına rağmen göz izleme süreci oldukça karmaşık ve uzmanlık gerektiren bir süreçtir. Bu karmaşık ve maliyetli süreçlere rağmen hem elde edilen bilgilerin eşsizliği hem de kullanıcı yorumundan bağımsızlığı bakımından analizlerde önemli bir yere sahiptir.

Göz İzlemenin Kullanıcı Deneyimi Analizindeki Önemi

6

Kullanılabilirlik problemlerinin belirlenmesine yardımcı olur.
Kullanıcıların açık bir şekilde ifade edemedikleri davranışların tespit edilmesini sağlayarak, bilinçaltı süreçlere ışık tutar. Göz izleme, kullanıcıların gerçek göz hareketlerini, dolayısıyla söylediklerinden ziyade gerçekten yaptıklarını görmemizi sağlar.
Göz hareketlerinden kullanıcı sezgilerini yöneten anlamlı bilgiler toplanır.
Göz izleme hem istatistiksel analizlere olanak sağlarken hem de analiz edilen verinin zengin bir şekilde görselleştirilmesini sağlar. Görsellik analizleri tasarımı bir bütün olarak görmek ve kolayca yorumlamak açısından önemlidir.
Kullanıcının verilen içeriği okuduğunu mu yoksa sadece görüntülediğini mi belirleyerek içerik geliştirmeye katkı sağlar.
Kullanıcıların bir ürünün veya hizmetin en çok hangi kısımlarına dikkat ettiklerini belirler.
Farklı demografik gruplar için karşılaştırmalı sonuçlar elde edilmesini sağlar.

Kullanıcı Analizinde Kullanılan Yöntemlerin İşletmeniz İçin Faydaları

A/B Testi

Tasarımınızın farklı versiyonları karşılaştırılarak hangisinin daha iyi olduğuna karar verebilir ve bu sayede hedef kitlenizi arttırabilirsiniz.

2Kullanıcı Anketleri

Anketler kullanıcının ürün ya da hizmetle ilgili düşüncelerini sayısal verilere dönüştürerek kullanıcı memnuniyetinin belirlenmesine yardımcı olur.

3Kullanıcı Akışları

Kullanıcıların sistemi deneyimlerken kullandıkları adımların sıralanması işlemidir. Bu akış diyagramları yapılan tüm işlemlerin görülmesini sağlar ve tasarımınızı bu yönde iyileştirmeye olanak tanır.

Hikayeleştirme4

Kullanıcılara verilen görevler için birer senaryo oluşturularak yapılan işi günlük hayatla daha kolay bağdaştırmaları sağlanır. Böylece kullanıcıların doğal olarak karşılaşabilecekleri gerçek problemler aydınlatılmış olur.
7

Kullanıcı Profilleri ve Persona

Hedef kitleye ait demografik yapının, kullanıcı alışkanlıklarının, ihtiyaçların ve motivasyonların belirlenmesi tasarım sürecini hızlandırır. Kullanıcı testlerinin yanı sıra, kullanıcılara ait yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, gelir durumu gibi genel bilgilerin tutulması hedef kitlenin analizi için büyük önem taşımaktadır.

8

Görev Analizleri

Bir sitemin UX analizinde genellikle görevler ve bu görevlere uygun senaryolar üretilerek kullanıcı testleri gerçekleştirilir. Kullanıcılar herhangi bir görevi tamamlarken kaydedilen bilgiler sayesinde sisteminizin eksik yönlerini ayrıntılı biçimde analiz edebilirsiniz.

10Metrik Analizleri

Kullanıcı ürün etkileşimi sırasında analitik araçlar yardımı ile elde edilen sayısal bilgiler; odaklanmalar, navigasyon süresi, ilgi alanlarının tıklanma sayısı gibi birçok veriyi içermektedir. Metrikler kullanıcı testlerinde açıkça görülemeyen kullanıcı davranışlarını anlamaya ve objektif bir şekilde analiz etmeye olanak tanır. Metrikler kullanılarak spesifik bir problem kolay ve hızlı bir şekilde tespit edilebilir.

Göz İzleme Metrikleri

Bakış Noktaları (Gaze Points)

Göz izleme cihazları kullanıcıya ait bakış noktalarını belirli bir frekansla kaydeder. Kayıt sıklığı cihazdan cihaza değişmekle beraber kullanmış olduğumuz modern cihazlar 60 ve 120 Hz aralığında frekanslara sahiptir. Kayıt sıklığı, cihazın saniyede ne kadar bakış noktası kaydedebildiğini gösterir. Toplanan bakış noktaları cihazdan alınan ham bilgidir ve herhangi bir analize tabi tutmak için çeşitli algoritmalarla fiksasyon ve sıçrama gibi anlamlı verilere dönüştürülür.
13
Fiksasyon (Fixation)

fix_saccade

Bakış noktalarının kümelendiği bölgeler fiksasyon, yani odak noktalarını oluşturur. Bir fiksasyon genel olarak 200 ve 500 ms aralığında gerçekleşir. Fiksasyonlar daire şeklinde ifade edilir ve bu dairelerin merkezi, konumunu çapı ise kapladığı alanı belirtir. Elde edilen fiksasyonlardan kullanıcıların ilk kez hangi alana odaklandıklarını ve hangi süre zarfı içinde bu odaklanmanın gerçekleştiğini değerlendirerek tasarımınızda kullandığınız görselleri doğru yerlere yerleştirebilirsiniz.
Sıçrama (Saccade)
İki fiksasyon arasında gerçekleşen hızlı göz hareketleri sıçrama olarak adlandırılır. Genellikle 30 – 80 ms aralığında gerçekleşirler. Sıçrama hareketlerinden elde ettiğimiz istatiksel değerler, kullanıcıların ürünü incelerken zorlandıklarını ya da kolayca amaçlarına ulaşabildiklerini gösterir. Sonuçlar, ürünün anlaşılmasının zor olması ya da her kesime hitap eden bir ürün olup olmadığını anlamanızı sağlayarak tasarımınızı hedef kitleye göre şekillendirmenizi sağlar.
Tarama Hattı (Scan Path)
Fiksasyon ve sıçramaların sıralanmasıyla tarama hatları elde edilir. Bir kullanıcıya ait tarama hattı, arama alışkanlıkları ile ilgili bilgiler verir. Belirli bir hedefe yönelen hatlar ideal olarak kabul edilir.
İlgi Alanları (Area of Interest)
İlgi alanları, analiz edilecek sistemlerde kullanıcıların dikkat etmesi öngörülen ya da verilen görevi tamamlayabilmek için tıklamaları veya görmeleri gereken alanlardır. Belirlediğiniz alanlarda gerçekleşecek fiksasyonların veya tıklanmaların istatiksel değerleri ile ürününüzdeki yerleşimin verimliliğini arttırarak kullanıcıların dikkatini çekebilirsiniz.

fix_saccade_scanpath

×